Е па, драги мои, еве еве струат 35 години порано ја напишав првата колумна „Сакам да кажам“ што излезе во весникот „Вечер“ на 12 јануари 1991 година. печатените медиуми.
На секои пет години, си ги наведувам овие мали јубилеи со животње што сум пишувал во текот на годините, колку да ме спореди каде бевме, до каде дојдовме.
1 И еве, на 5 февруари 2011, по повод 20-тиот роденден на „Сакам да кажам“ сум го забележал ова:
„Е така живееме сите годишни години.è пооко во дупката.
Знаете ли што се 20 години? Некој што се родил во 1991 година сега е пред крај со факултетот, и размислува каде ќе се вработи.
Ај да направиме споредба каде била Македонија во 1945 година и што направила до 1965 година. И каде била Македонија во 1991 година и што направила до 2011 година.
Што значи дигање на војната разурната земја, електрификација, градење хидроцентрали, кредити за станови и куќи, К15 и одмор на море, купување на првите коли, и сето тоа со неписмено население. Што значи тие 20 години, со наши транзициски 20 години? Не знам. Тогаш не сум бил роден, ама ми се чини како тема за размислување.
Оти во овие неколку години додека јас се занимавам со новинарство, десет пати ја гледам ситуацијата. Некоја партија од опозицијата го напушта Собранието, па странските амбасади ги молат да се вратат, па седат лидерите на власта и опозицијата на иста маса и ги тераат да се договорат за иднината на земјата. На нашата земја. Не на нивните.
Цели две сите ние сме вклучени дали Бранко ќе си замине од власт и како ќе се врати. Оти ако не се врати, ќе пропаднеме. За разлика од тоа дека кога ќе се врати, пак ќе пропаднеме.
Цели две држави и власта и опозицијата за секој што го има, одат да плачат кај странските амбасадори. И очекуваат амбасадорите да им ја владеат државата.
А Македонија, Демек, е земја кандидат за членство во ЕУ. А да не ни ставеше Грција вето, претходно и во НАТО ќе бевме влезени отиде, нели, ги исполни сите критериуми“.
Така во 2011 година сум прашал каде стасавме и што успеавме за 20 од прогласување на независноста. А каде стасавме за 35 години?
Каде стасаваме 35 години подоцна повторно си се прашав деновиве, кога Македонскиот народен театар (МНТ) славеше 80-годишен јубилеј. Второто заседание на АСНОМ на кое се удрени темелите на македонската држава се одржа на 2 август 1944 година. Првата претстава на македонскиот јазик во Македонскиот народен театар е играна на 3 април 1945 година, на штотуку ослободена територија на втората светска војна уште не беше завршена.
Ај вака да размислуваме. Пази, само осум месеци по читањето темелите на државата, тие луѓе тогаш одлучиле дека театарот е еден од клучните државни белези. Погледнато од денешна перспектива, не треба да се прашаме што смениле толку темелно во овие 35 години, туку што сме сочувале од тие темели?
Добро. Не е дека сме ептен за никаде. Станавме членка на Обединетите нации и односи во НАТО, со Грција малку ги олабавивме односите, десет-дваесет години веројатно ќе бидат со Бугарите…
Ама, на таа тема толку многу имам пишувано, што не сакам да си ја сакалдисувам душата и во оваа роденденска колумна.
2 Ајде сега малку празнично. Кога ја видов сликата како некој поп ги прскаше со света водичка нови полициски автомобили, ми текна дека во првите посткомунистички денови остануваат многу модерно да си верник. Па на 13 јануари 1996 година сум пишал:
„Не знам како функционираат врските на господ со МВР.
Ова е напишано три месеци по атентатот врз првиот претседател Киро Глигоров. Па темата на атентатот се најде и во празничната литургија за Божик.
„Верниците што беа верници и на комунизмот ќе останат дома да го слават лицето за Христос, за да им ослободат името на новокомпонираните верници.
Сега, кога на сите ни стана јасно дека господ го спасил претседателот Киро Глигоров, докторите од лекарскиот конзилиум што го лечеа можат слободно да си дадат отказ и да си отворат американски фирми за трговија. А и ние сме биле глупави што два пати ги чекавме тие соопштенија. Штета што господ нема факс, па не може навремено да нé информира за здравствената состојба на Глигоров“.
Така сум пишувал во 1996. Факсот беше најновото откритие за комуникација. Денес, сликите на попот со полициските возила се појавија на Инстаграм. Има напредок, не дека ич нема.
3 А за вечната тема ЕУ сум пишувал секоја во секоја колумна и таа тема ми е најголемата болка и фрустрација. Не можам да се помирам дека целиот мој професионален живот сум го открил на нешто што уште не ми се гледа достижно. Па уште во 2006 година, на 4 февруари сум забележал:
„Новата економска заедница што ја смета ЕУ за влез на Западен Балкан не е обнова на старата СФРЈ.Тоа е само подготовка за влез во ЕУ.
Ние сега ќе тргнеме во ЕУ градинка.
Децата во градинка учат песнички, цртаат, си игра. Ние за почеток ќе учиме почитување закони. Во градинките учители одат од масичка до масичка и на сите деца им викаат: „Твојот цртеж е најубав“. Нам ќе ни викаат: „Вие сте лидери во создавање“.
И така децата ќе се заборават во играњето. Уште и кога учителката ќе пофали дека се најдобри може и да се подмочаат од радост.“
4 Во 1992 година немаше никаков предлог што ќе го искомплицира патот кон ЕУ. Всушност, тој беше претседател на претседателот на францускиот Уставен суд Робер Бадинтер, кој тогаш смета дека само Словенија и Македонија од бившојугословенските републики заслужуваат да бидат признати како независни држави од тогашната Европска заедница – претходната на Европската унија. Па на 18 јануари 1992 година излезе и овој запис во „Сакам да кажам“:
Распаметените од живите жители на Македонија и лицето на лицето на лицето на вековно на вековно на вековно на градот граѓаните на државата пред ТВ камерите и од како што се познатите моменти во моментот кога македонската телевизија ја признава независноста на Македонија. процес, целата работа можеше да ја расипе една госпоѓа, која во анкетата се чудеше „зошто Франција вака се однесува“. Среќа што во тоа време господинот Митеран има проблеми со приемот на сликата на Ем-Ти-Ви. Уште ќе се правдате на повредената суета. Демек, ние не веруваме на француската принципиелност. Убаво се виде колку тие го даваат мислењето на првиот човек на својот Уставен суд“.
Па сум додал масло на огнот: „Па сега претседателот Глигоров разочарано изјавува: „за жал, се покажа дека правдата и политиката не одат заедно“.
Ако некогаш ми било дека сум го процедил, сега ми е жива сите гледам дека е истото тоа па тоа – ништо не се сменило за 35 години.
5 Ама ајде, роденден ми е, ова е јубилејна колумна за славење, зборуваме само за лоши работи. Ајде да зборуваме само за убави работи, што не викаат премиерот.
Е па, ајде:
„Да се одмориме малку..
Објавено е на 3 февруари 2001. Смешно ли е?
6 често велам дека ова не е исклучиво моја колумна. Се белешки што ги дискутираат во редакција, ги фаќам кога ќе ги слушам од блиски луѓе, пријатели, познаници, случаи, случаи на минувачи, неколку од моите блиски пријатели и добиваат награда за трпението што го трпат секој истрајам во овој петок што ги правам дури и кога сум имал тешки моменти. Нолно, најголем број во „Сакам да кажам“ има и моето семејство, жена ми како најстрог критичар и двете деца кои од малечките знаеја дека за разлика од нивните другарчиња, нашите гости никогаш не почнуваат во петок и на пат се трга најрано во сабота, оти „таа треба да пишува“.
често знам да кажам дека ги мразам петоците. Ама, изводам. Сепак е голема привилегијата не само да живееш во историски моменти кога се прави држава, не само да бидеш и дел од таа историја, туку и да пишуваш за тоа, да имаш каде да кажеш тоа што сакаш да го кажеш.
И така 35 години. Каде бевме, каде дојдовме. ништо не се менува, но сепак колумната останува.
И секој петок кога ќе седнам да ја пишувам, ја имам исто трема како што има каков новинар почетник на 12 јануари 1991 година.
Да сте ми живи и здрави, драги мои.
АУДИО ВЕРЗИЈА – АУДИО ПОДКАСТ
