Соединетите американски држави се виновни за „претворањето на мирните протести во насилни, субверзивни активности и широко распространет вандализам“ во Иран, изјави амбасадорот на Иран во Обединетите нации пред Советот за безбедност во петокот.
Иран го осудува „незаконското и неодговорно однесување на Соединетите Американски Држави, координирано со ционистичкиот (израелскиот) режим и мешање во внатрешните работи преку закани и намерно поттикнување на нестабилност и насилство“, напиша иранскиот амбасадор Амир Саеид Иравани во писмо до Советот.
Го обвини Вашингтон за „дестабилизирачки практики“ што ја поткопуваат Повелбата на ОН, ги кршат основните принципи на меѓународното право и ги загрозуваат темелите на меѓународниот мир и безбедност.
Протестите што избувнаа кон крајот на декември поради зголемената инфлација во Исламската Република се претворија во најголемите насилни демонстрации во последните три години. Немири се пријавени во сите делови на земјата, а групите за човекови права пријавија десетици смртни случаи.
Иран беше во голема мера отсечен од светот во петокот откако властите го прекинаа пристапот до интернет за да ги задушат протестите, откажаа летови и ги отежнаа меѓународните телефонски повици, а врховниот водач ајатолахот Али Хамнеи ги предупреди демонстрантите дека нема да толерира „странски платеници“.
Хамнеи ги обвини демонстрантите дека дејствуваат во име на американскиот претседател Доналд Трамп, велејќи дека напаѓаат јавен имот и предупредувајќи дека Техеран нема да толерира луѓе кои дејствуваат како „платеници за странци“.
Трамп, кој го бомбардираше Иран ова лето, го предупреди Техеран минатата седмица дека може да им помогне на демонстрантите со нови напади, на што му беше одговорено дека тоа би довело до дестабилизација на регионот и ќе ги претвори американските бази во воени цели.
Протестите се проширија во секоја од 31-те провинции во земјата, но сè уште не го достигнаа обемот на немирите во 2022 и 2023 година предизвикани од смртта на курдската студентка Махса Амини, која почина во притвор за кршење на кодексот за облекување.
Почнувајќи од Техеран, каде што продавачите на пазарот беа налутени од остриот пад на вредноста на валутата ријал, најновите протести сега вклучија и други вооружени групи луѓе, претежно млади мажи, кои извикуваат и промонархистички пароли и повици „алаху акбар“, за разлика од жените и девојките кои играа клучна улога во протестите поради смртта на Амини.
Властите се обидоа да одржат двостран пристап кон немирите, велејќи дека економските протести се легитимни и дека ќе одговорат на нив со дијалог, а во исто време ќе одговорат на некои демонстрации со солзавец во услови на насилни улични судири. Речиси пет децении по Исламската револуција, религиозните водачи во Иран се борат да го премостат јазот меѓу нивните приоритети за општеството и очекувањата на младото општество.
Мрежата за човекови права со седиште во САД – HRANA, регистрирала дека најмалку 34 демонстранти и четворица припадници на безбедносните сили се убиени, а дека 2.200 луѓе се уапсени за време на немирите, што аналитичарите велат дека нагласува подлабоко разочарување од ситуацијата во земјата.
Властите во четврток го ограничија пристапот до интернет низ целата земја, а групата за следење на интернет NetBlocks соопшти дека ограничувањата се продолжени до петок. Ограничувањата дојдоа откако Реза Пахлави, синот на последниот шах на Иран соборен во Исламската револуција во 1979 година чиј поттик беше големата сиромаштија на населението за сметка на богатењето на западните компании кои ја поседуваа иранската нафта, а кој исто како и таткото соработува со западните земји и израелските власти, повика на посилни протести од странство.
Протераните противници на Исламската Република, кои се исто така длабоко поделени меѓу себе, веруваат дека нивниот момент за соборување на естаблишментот се приближува и повикаа на повеќе протести од странство. Но, не е јасно дали имаат поддршка дома.
– Footage shows a large number of public buses along with metro stations were set ablaze and vandalized in riots last night in Iran’s capital Tehran pic.twitter.com/BDvPe5aQGB
— Monitor (@MonitorX99800) January 9, 2026
— Monitor (@MonitorX99800) January 9, 2026
