Научниците направија најдетална мапа досега на теренот скриен под огромната ледена покривка што ја покрива Антарктикот, откривајќи раскошен пејзаж од планини, кањони, долини и рамнини.
Научниците ги користеле најновите сателитски снимки со висока резолуција и анализа на пертурбациите на протокот на мраз, метод што ја проценува субглацијалната топографија и условите врз основа на површинските карактеристики, за да го мапираат целиот континент, вклучувајќи ги и неистражените области.
Подоброто разбирање на субглацијалниот релјеф на карпестата подлога би можело да помогне во предвидувањето на повлекувањето на антарктичката ледена покривка предизвикано од климатските промени. Претходните истражувања сугерираа дека грубиот терен, како што се назабените падини и планинските врвови, може да го забави ова повлекување.
„Поседувањето на најточната мапа на антарктичкиот терен под ледената покривка е клучно бидејќи неговата форма значително го контролира триењето што работи против протокот на мразот. Треба да го земеме ова предвид во нумеричките модели што се користат за да се предвиди колку брзо антарктичкиот мраз ќе се влее во океанот, ќе се стопи и ќе придонесе за глобално зголемување на нивото на морето“, вели глациологот Роберт Бингам од Универзитетот во Единбург, еден од водечките автори на студијата објавена оваа седмица во списанието Science.
Истражувачите успеале да го мапираат подглацијалниот терен со невидена прецизност. На пример, идентификувале повеќе од 30.000 досега неистражени ридови, дефинирани како извишувања од најмалку најмалку 50 метри.
Антарктикот е околу 40 отсто поголем од Европа, 50 отсто поголем од САД и покрива околу половина од површината на Африка.
„Сиве овие континенти сами посебе содржат низа многу различни пејзажи, од високи планински венци до огромни рамни рамнини. Скриениот пејзаж на Антарктикот, исто така, ги содржи овие огромни екстреми. Воопшто не е здодевен“, рече Бингам.
Антарктичката ледена плоча е најголемата маса мраз на Земјата и содржи околу 70 отсто од свежата вода на планетата. Неговата просечна дебелина се проценува на околу 2,1 километар, со максимална дебелина од околу 4,8 километри.
Антарктикот не бил отсекогаш покриен со мраз. Неговите субглацијални карактеристики се формирале пред континентот да ја добие својата ледена покривка пред повеќе од 34 милиони години, а подоцна биле дополнително изменети од динамичната ледена покривка. Антарктикот некогаш бил поврзан со Јужна Америка, но се одделил со процесот на тектониката на плочите.
Картата открила пејзаж со разновидни топографски карактеристики.
„На многу луѓе веројатно најмалку им е познат типот пејзажи ‘висорамнини испресечени со длабоки леднички долини’ е веројатно. Тоа им е многу блиско на Шкотланѓаните, но и пејзаж вообичаен во Скандинавија, северна Канада и Гренланд. Фактот што пејзажот што нашата техника го откри на Антарктикот толку добро се совпаѓа со овие пејзажи ни дава голема доверба во нашата нова карта“, вели Бингам.
Истражувачите забележаа дека површината на Марс досега е подобро мапирана од субглацијалниот терен на Антарктикот.
Традиционално, научниците го мапирале подглацијалниот пејзаж користејќи радарска опрема монтирана на авиони или влечена од моторни санки, според глациологот Хелен Окенден од Геолошкиот институт на Франција, водечки автор на студијата.
„Но, овие истражувања често имаат празнини од 5 или 10 километри, а понекогаш и до 150 километри“, рече Окенден.
Методот што се користи во новата студија, вели Окенден, „е навистина возбудлив бидејќи ни овозможува да ја комбинираме математиката на протокот на мраз со сателитски податоци со висока резолуција на површината на мразот и да утврдиме како мора да изгледа пејзажот под мразот насекаде низ континентот, вклучувајќи ги сите овие празнини во истражувањето. Така добиваме многу поцелосна слика за тоа како се поврзани сите карактеристики на пејзажот“.
Истражувачите се надеваат дека мапата ќе помогне во развојот на модели за предвидување на идното зголемување на нивото на морето, како и во проекциите издадени од IPCC, Меѓувладиниот панел на ОН за климатски промени.
„Сега можеме подобро да идентификуваме каде на Антарктикот му се потребни подетални теренски истражувања, а каде не“, додаде Бингам.
